Krioterapia jest zabiegiem z zakresu fizykoterapii (nie myli\u0107 z fizjoterapi\u0105! Fizykoterapia jest cz\u0119\u015bci\u0105 fizjoterapii), traktuj\u0105cym organizm ludzki skrajnie niskimi temperaturami rz\u0119du -100\u2103, albo og\u00f3lnoustrojowo (np. kriokomora\/kriosauna, lub tak popularne ostatnio morsowanie), albo lokalnie na jeden staw, dan\u0105 grup\u0119 mi\u0119\u015bni etc.
Dzia\u0142anie zimnem ma na celu stymulowanie reakcji obronnych organizmu, kt\u00f3re s\u0105 korzystne z punktu widzenia regeneracji powysi\u0142kowej, czyli w przywracaniu homeostazy (r\u00f3wnowagi) biologicznej, lub w przebiegu leczenia kontuzji.<\/p>\n\n\n\n
Mimo, \u017ce pozytywny wp\u0142yw k\u0105pieli w zimnej wodzie widzieli ju\u017c staro\u017cytni, to nauka zainteresowa\u0142a si\u0119 tymi zagadnieniami na powa\u017cnie dopiero w latach 80. XX wieku. Wykazano w\u00f3wczas pozytywny wp\u0142yw krioterapii na regeneracj\u0119 organizmu po wysi\u0142ku fizycznym, zwi\u0119kszenie ukrwienia mi\u0119\u015bni, zwi\u0119kszenie gibko\u015bci zawodnik\u00f3w jak i ich r\u00f3wnowagi. W jednym z bada\u0144 udowodniono wzrost aktywno\u015bci mi\u0119\u015bni, a co za tym idzie subiektywny wzrost si\u0142y po zabiegu krioterapii miejscowej. Wykazano r\u00f3wnie\u017c, \u017ce krioterapia og\u00f3lnoustrojowa zwi\u0119ksza kr\u0105\u017ceniow\u0105, i metaboliczn\u0105 tolerancj\u0119 wysi\u0142ku. Pozwala ona r\u00f3wnie\u017c zmniejszy\u0107 \u201estres cieplny\u201d powstaj\u0105cy podczas \u0107wicze\u0144, zmniejszaj\u0105c \u015brednie temperatury cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Stosowanie zimna w odnowie biologicznej wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na zmian\u0119 sk\u0142adu chemicznego krwi. Jak donosz\u0105 badania, zmniejsza ona zawarto\u015b\u0107 hemoglobiny, erytrocyt\u00f3w, oraz hematokrytu we krwi obwodowej. Wska\u017aniki te powracaj\u0105 do normy lub ponadnormatywnie po zako\u0144czonych sesjach ch\u0142odzenia. Zawarto\u015b\u0107 hormon\u00f3w w organizmie wystawionym na dzia\u0142anie niskich temperatur, nie pozostaje na jednym poziomie. Okazuje si\u0119, \u017ce pod wp\u0142ywem kriogenicznego zimna wzrasta w krwi poziom np. testosteronu, hormonu tak po\u017c\u0105danego w sporcie.<\/p>\n\n\n\n
Zabiegi z wykorzystaniem zimna dzia\u0142aj\u0105 w dw\u00f3ch etapach. Pierwszy z nich to ten w kt\u00f3rym zimno dzia\u0142a na organizm bezpo\u015brednio. Pod wp\u0142ywem tego bod\u017aca organizm za pomoc\u0105 uk\u0142adu nerwowego zaciska naczynia krwiono\u015bne w sk\u00f3rze i zewn\u0119trznych pow\u0142okach cia\u0142a. Ma to na celu zapobiegni\u0119cie utraty ciep\u0142a, kt\u00f3re cia\u0142o musia\u0142o samo nie bez wysi\u0142ku wytworzy\u0107. W momencie tego procesu wzrasta ci\u015bnienie krwi. Po wyj\u015bciu z miejsca gdzie odbywamy krioterapi\u0119 proces si\u0119 odwraca, naczynia krwiono\u015bne rozszerzaj\u0105 si\u0119 nawet do 4 razy bardziej ni\u017c przed zabiegiem. Sprawia to, \u017ce krew \u201eprzep\u0142ukuje\u201d wszystkie narz\u0105dy wewn\u0119trzne, mi\u0119\u015bnie i sk\u00f3r\u0119, zwi\u0119ksza si\u0119 jej ukrwienie i wzmagaj\u0105 si\u0119 procesy metaboliczne, kt\u00f3re maj\u0105 za zadanie \u201eodbudowa\u0107\u201d utracone ciep\u0142o. Kilka godzin po zabiegu utrzymuje si\u0119 zwi\u0119kszone ukrwienie ca\u0142ego cia\u0142a, zahamowane zostaj\u0105 procesy zapalne organizmu, zmniejszaj\u0105 si\u0119 obrz\u0119ki, zar\u00f3wno te wynikaj\u0105ce z uraz\u00f3w, jak i te limfatyczne.
Wyst\u0119puje utrzymuj\u0105cy si\u0119 kr\u00f3tkotrwale, ale w dosy\u0107 dobrym stopniu efekt przeciwb\u00f3lowy. Efekt analgezji (przeciwb\u00f3lowy) wytwarzany jest mi\u0119dzy innymi poprzez zahamowanie pobudliwo\u015bci receptor\u00f3w czuciowych, jak i wp\u0142ywaj\u0105c na wydzielanie endogennych opioid\u00f3w. Przek\u0142adaj\u0105c na nasze, organizm produkuje sobie swoje w\u0142asne leki przeciwb\u00f3lowe. Nie wykazano dodatkowo d\u0142ugotrwa\u0142ych zmian dotycz\u0105cych pracy serca, co sprawia, \u017ce zabiegi krioterapii, s\u0105 stosunkowo bezpieczne.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugotrwa\u0142e przekrwienie narz\u0105d\u00f3w i mi\u0119\u015bni sprawia, \u017ce szybciej metabolizowany jest kwas mlekowy i mniejsza si\u0119 ilo\u015b\u0107 histaminy, a mi\u0119\u015bnie s\u0105 dobrze utlenowane. Krioterapia og\u00f3lnoustrojowa sprawia r\u00f3wnie\u017c, \u017ce zmniejsza si\u0119 napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe i os\u0142abiaj\u0105 si\u0119 odruchy mi\u0119\u015bniowe, w tym odruch na rozci\u0105ganie. Dlatego te\u017c niewskazane jest odbywanie sesji w kriokomorach bezpo\u015brednio przed treningiem, w kt\u00f3rym chcemy wykorzystywa\u0107 odruch na rozci\u0105ganie (czym to jest napisz\u0119 kiedy indziej). Czyli treningi playometryczne i sporty kt\u00f3re bazuj\u0105 na og\u00f3lnopoj\u0119tej \u201espr\u0119\u017cysto\u015bci\u201d.
Skrajnie niskie temperatury wp\u0142ywaj\u0105 na wi\u0119ksz\u0105 rekrutacj\u0119 jednostek motorycznych (jest to fragment mi\u0119\u015bnia, kt\u00f3ry unerwia jeden nerw), co zwi\u0119ksza nam nasze zdolno\u015bci si\u0142owe. Nie buduje si\u0142y jako takiej, ale sprawia, \u017ce jeste\u015bmy w stanie efektywniej korzysta\u0107 z mi\u0119\u015bni.
Wskazuje si\u0119 te\u017c na popraw\u0119 pracy uk\u0142adu oddechowego, co jednak jest skutkiem ubocznym tego, \u017ce kriokomory dosy\u0107 dobrze wysycone s\u0105 tlenem, kt\u00f3ry jak wiadomo dosy\u0107 mocno jest nam potrzebny.
Interesuj\u0105cymi doniesieniami s\u0105 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce stosowanie krioterapii, mo\u017ce pozytywnie wp\u0142ywa\u0107 na uk\u0142ad odporno\u015bciowy oraz mo\u017ce poprawi\u0107 zdrowie psychiczne.<\/p>\n\n\n\n
Jak zatem u\u017cywa\u0107 krioterapii og\u00f3lnoustrojowej i czy s\u0105 jakie\u015b przeciwwskazania zdrowotne?
Zacznijmy od tych drugich.<\/p>\n\n\n\n
\u2013 nietolerancja zimna,
\u2013 krioglobulinemia,
\u2013 choroba Raynauda,
\u2013 niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy,
\u2013 ostre schorzenia dr\u00f3g oddechowych,
\u2013 choroba nowotworowa,
\u2013 choroby uk\u0142adu sercowo-naczyniowego
\u2013 zmiany sk\u00f3rne o charakterze ropno-zgorzelinowym,
\u2013 neuropatie uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego,
\u2013 miejscowe zaburzenia ukrwienia, wyniszczenie i wych\u0142odzenie organizmu,
\u2013 klaustrofobia oraz zaburzenia psychiczne (w przypadku stosowania temperatur kriogenicznych og\u00f3lnoustrojowo) jako czynniki uniemo\u017cliwiaj\u0105ce nawi\u0105zanie odpowiedniej wsp\u00f3\u0142pracy z chorym.<\/p>\n\n\n\n
Jak wida\u0107 nie ka\u017cdy mo\u017ce w pe\u0142ni bezpiecznie korzysta\u0107 z dobrodziejstw leczenia i regeneracji zimnem. W razie jakichkolwiek w\u0105tpliwo\u015bci zawsze przed zastosowaniem takiego zabiegu wskazana jest konsultacja z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n
Krioterapii mo\u017cemy u\u017cywa\u0107 na wiele r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w. Najprostszym sposobem jest nalanie do wanny zimnej wody, dodanie do niej kostek lodu i gotowe. Domowa krioterapia w najprostszej wersji.<\/p>\n\n\n\n
Drugim sposobem jest tak ostatnimi czasy popularne morsowanie. Wykonanie przer\u0119bli w lodzie w zbiorniku wodnym w zim\u0119 i albo ca\u0142kowite, albo cz\u0119\u015bciowe zanurzenie si\u0119 w wodzie. Przy tej metodzie warto pami\u0119ta\u0107 o BHP. Pami\u0119taj nigdy nie morsuj samemu, w odludnych miejscach. Wybieraj akweny kt\u00f3re znasz. Unikaj p\u0142ywania w nocy po ciemku. Zadbaj o ciep\u0142e ubranie i co\u015b ciep\u0142ego w termosie do picia. Chro\u0144 te cz\u0119\u015bci cia\u0142a kt\u00f3re s\u0105 najbardziej nara\u017cone na utrat\u0119 ciep\u0142a i odmro\u017cenia (uszy, nos, palce st\u00f3p i d\u0142oni).<\/p>\n\n\n\n
Trzecim, r\u00f3wnie skutecznym sposobem jest korzystanie ze specjalnie stworzonych do tego kriokom\u00f3r, kt\u00f3rych wn\u0119trza sch\u0142adzane s\u0105 ciek\u0142ym azotem, a temperatura wewn\u0105trz spada nawet do minus 120\u2103.<\/p>\n\n\n\n
Ka\u017cd\u0105 z tych metod mo\u017cna stosowa\u0107, albo og\u00f3lnoustrojowo, lub na wybran\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a, np. w przypadku biegaczy czy kolarzy, b\u0119d\u0105 to tylko ko\u0144czyny dolne. Przebywanie w zimnym otoczeniu powinno trwa\u0107 nie d\u0142u\u017cej ni\u017c 3 minuty, po kt\u00f3rych powinni\u015bmy rozgrza\u0107 nasze cia\u0142o \u0107wiczeniami.<\/p>\n\n\n\n
Jak widzicie stosowanie krioterapii przynosi ze sob\u0105 wiele plus\u00f3w, a jest to metoda dosy\u0107 prosta i stosunkowo tania, tak\u017ce \u0142atwa do wykonania nie tylko dla sportowc\u00f3w zawodowych, ale i dla amator\u00f3w, dlatego zach\u0119cam was wszystkich do czerpania korzy\u015bci jakie niesie ze sob\u0105 przebywanie w zimnie.<\/p>\n\n\n\n